Z-scorecalculator

Bepaal de relatieve positie van een waarde of reken een bekende Z-score terug naar de oorspronkelijke schaal.

Oorspronkelijke waarde x
Gemiddelde μ
Standaardafwijking σ

Z-score

1,5

PositieBoven het gemiddelde
Afstand tot het gemiddelde1,5 σ

Lees de uitleg hieronder

Zo werkt de Z-scorecalculator

Een waarde rechts van het gemiddelde op een schaal van standaardafwijkingen

Vul de oorspronkelijke waarde, het groepsgemiddelde en de standaardafwijking in. De calculator geeft de afstand tot het gemiddelde of rekent een bekende Z-score terug naar de oorspronkelijke schaal.

Een plaats binnen de groep, zonder oorspronkelijke eenheid

Voor een Z-score trek je eerst het gemiddelde van de waarneming af. Daarna deel je het verschil door de standaardafwijking.

z=xμσz = \frac{x-\mu}{\sigma}

Een positieve uitkomst ligt boven het gemiddelde, een negatieve eronder. Bij een waarde van 85, een gemiddelde van 70 en een standaardafwijking van 10 is z = 1,5.

De oorspronkelijke eenheid valt weg. Daardoor kun je relatieve posities uit verschillende schalen vergelijken, zolang elke schaal haar eigen juiste gemiddelde en spreiding gebruikt.

Terugrekenen naar een ruwe waarde

Kies “Oorspronkelijke waarde” wanneer z al bekend is. De omgekeerde formule bouwt de oorspronkelijke schaal weer op.

x=μ+zσx = \mu + z\sigma

Met een gemiddelde van 50, een standaardafwijking van 10 en z = 1,2 volgt x = 62. Een negatieve z levert een waarde onder het gemiddelde op.

Een snelle controle kan door 62 weer in de eerste formule te zetten: (62 - 50) gedeeld door 10 geeft opnieuw 1,2.

Niet automatisch een percentage of uitschieter

Een Z-score van 2 betekent twee standaardafwijkingen boven het gemiddelde, niet 2 procent. Voor een percentiel of kans is ook een verdelingsmodel nodig.

Een grote absolute Z-score is opvallend, maar bewijst nog geen meetfout. Of iets een uitschieter is, hangt af van het vakgebied, de dataset en de vooraf gekozen regel.

Veelgestelde vragen over Z-scores

De antwoorden hieronder helpen bij het lezen van teken, schaal en rekenvoorwaarden.

Wat betekent een Z-score van 0?

De oorspronkelijke waarde is gelijk aan het gemiddelde. De teller x min μ is dan nul, dus de uitkomst ook.

Kan een Z-score negatief zijn?

Ja. Negatief betekent onder het gemiddelde; de absolute waarde geeft de afstand in standaardafwijkingen.

Heeft een Z-score een eenheid?

Nee. De eenheid van de waarde en die van de standaardafwijking vallen bij het delen tegen elkaar weg.

Waarom moet de standaardafwijking groter dan nul zijn?

Ze staat in de noemer en delen door nul is niet gedefinieerd. Een standaardafwijking kan bovendien niet negatief zijn.

Moeten de gegevens normaal verdeeld zijn?

Niet voor de berekening van z. Een verdelingsaanname is pas nodig als je z omzet in een kans of percentiel.

Mag ik Z-scores van verschillende toetsen vergelijken?

Ja, als iedere toets met het juiste gemiddelde en de juiste standaardafwijking van haar eigen referentiegroep is gestandaardiseerd.

Vergelijkbare rekenmachines

De volgende rekenmachines over hetzelfde onderwerp kunnen nuttig zijn:

Delen op sociale media

Als je het leuk vindt, deel dan de rekenmachine op je sociale mediaplatforms. Het is eenvoudig voor jou en voordelig voor de promotie van het project. Bedankt!